Insulin bảo quản sai có thể mất tác dụng mà nhìn bề ngoài vẫn bình thường. Đây là nguyên nhân âm thầm khiến đường huyết không kiểm soát được.
Hãy làm theo hướng dẫn cụ thể cho loại insulin của bạn — hỏi dược sĩ khi nhận thuốc.
Nguyên tắc chung
Insulin chưa dùng
- Thường bảo quản lạnh theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Để ở ngăn mát, không để ngăn đá.
- Không để sát thành trong hoặc gần luồng lạnh — nguy cơ đông đá.
- Không để ở cánh cửa tủ lạnh — nhiệt độ dao động khi mở cửa.
Insulin đang dùng
- Nhiều loại có thể để ở nhiệt độ phòng trong một khoảng thời gian nhất định.
- Ghi ngày bắt đầu dùng lên nhãn — mỗi loại có hạn riêng sau khi mở.
- Tránh ánh nắng trực tiếp.
- Tránh nơi nóng — gần bếp, gần cửa sổ nắng, trong xe.
- Hỏi dược sĩ về thời hạn cụ thể cho loại của mình.
Hai kẻ thù: nóng và đông đá
Đông đá
- Insulin đã đông đá thì mất tác dụng vĩnh viễn.
- Tan ra rồi nhìn vẫn có vẻ bình thường — đó là điều nguy hiểm.
- Phải bỏ đi, không dùng.
- Cẩn thận với ngăn mát quá lạnh, để sát thành tủ.
- Không để trong khoang hành lý ký gửi khi đi máy bay — có thể xuống dưới nhiệt độ đông.
- Mùa lạnh — không để insulin ngoài ban công hay trong xe qua đêm.
Nóng
- Nhiệt độ cao làm insulin hỏng.
- Không để trong xe — nhiệt độ trong xe đỗ ngoài nắng lên rất cao.
- Không để gần bếp, gần cửa sổ nắng chiếu.
- Không để trong túi xách phơi nắng.
- Cẩn thận khi đi bãi biển, đi du lịch nơi nóng.
- Không để gần thiết bị toả nhiệt.
Kiểm tra trước mỗi lần dùng
- Còn hạn dùng không.
- Còn trong hạn sau khi mở không.
- Dung dịch trong suốt có bị đục, vẩn, đổi màu, có cặn không — loại trong suốt phải trong.
- Loại đục có bị vón cục, có mảng bám thành lọ không — sau khi lăn đều phải đồng nhất.
- Có dấu hiệu từng bị đông đá không — kết tinh, vón.
- Bút có bị nứt, rò rỉ không.
Có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào thì không dùng — dù mới mua.
Khi đi xa
Chuẩn bị
- Túi giữ nhiệt chuyên dụng cho insulin — hỏi dược sĩ về loại phù hợp.
- Mang dư ra vài ngày.
- Chia làm hai phần để hai chỗ — phòng mất một túi.
- Mang kim tiêm dư, hộp đựng kim đã dùng.
- Mang đơn thuốc và giấy xác nhận của bác sĩ.
- Tìm trước nhà thuốc và cơ sở y tế ở nơi sẽ tới.
Đi máy bay
- Luôn để trong hành lý xách tay — không ký gửi.
- Khoang hành lý ký gửi có thể quá lạnh và hành lý có thể thất lạc.
- Mang đơn thuốc — hữu ích ở cửa an ninh.
- Hỏi bác sĩ trước về điều chỉnh khi đổi múi giờ.
Đi ô tô, xe máy
- Không để trong cốp xe hoặc trên ghế phơi nắng.
- Mang theo người trong túi giữ nhiệt.
- Không để trong xe khi xuống xe, dù chỉ một lúc.
Ở nơi nóng
- Túi giữ nhiệt hoặc bình giữ nhiệt.
- Nếu có tủ lạnh ở nơi ở — để ngăn mát, không để ngăn đá.
- Không để trực tiếp lên đá lạnh — nguy cơ đông.
- Kiểm tra insulin thường xuyên hơn.
Khi mất điện hoặc tủ lạnh hỏng
- Insulin đang dùng thường vẫn ổn ở nhiệt độ phòng trong thời hạn cho phép.
- Insulin dự trữ — tìm cách giữ mát, dùng túi giữ nhiệt.
- Hỏi dược sĩ nếu không chắc.
- Không để trực tiếp lên đá.
Khi nhận thuốc ở nhà thuốc
- Kiểm tra đúng loại và đúng hàm lượng ngay tại quầy — nhiều loại có tên gần giống nhau.
- Kiểm tra hạn dùng trước khi rời đi.
- Hỏi dược sĩ loại này bảo quản thế nào, để ngoài được bao lâu sau khi mở.
- Xin túi giữ lạnh nếu quãng đường về nhà xa hoặc trời nóng.
- Về tới nhà là cất ngay, không để trong túi xách hay trên xe.
- Kiểm tra xem lô thuốc có bị đông đá trong quá trình vận chuyển không — có kết tinh hoặc vón thì đổi lại.
Sắp xếp tại nhà
- Một chỗ cố định trong tủ lạnh cho insulin dự trữ.
- Ghi ngày mở lên từng lọ hoặc bút.
- Dùng theo thứ tự hạn dùng gần trước.
- Insulin đang dùng để chỗ dễ nhớ nhưng tránh nóng và nắng.
- Xa tầm tay trẻ em.
- Kiểm tra tồn kho — lấy thuốc trước khi hết.
Xử lý insulin không dùng nữa
- Không cho người khác dùng.
- Hỏi nhà thuốc về cách thu gom.
- Kim và bút đã dùng để hộp cứng và xử lý riêng.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Insulin đã đông đá thì bỏ — tan ra nhìn vẫn bình thường nhưng đã mất tác dụng.
- Không bao giờ để insulin trong xe — nóng hoặc lạnh đều làm hỏng.
- Ghi ngày mở lên nhãn — mỗi loại có hạn riêng sau khi bắt đầu dùng.
Câu hỏi thường gặp
Insulin để đông đá có dùng được không?
Không. Insulin đã đông đá bị mất tác dụng dù sau đó tan ra và nhìn có vẻ bình thường, nên phải bỏ đi.
Lọ insulin đang dùng có phải để tủ lạnh không?
Tuỳ loại và tuỳ hướng dẫn. Nhiều loại đang dùng có thể để ở nhiệt độ phòng trong một khoảng thời gian nhất định, nên cần hỏi dược sĩ cho loại của mình.
Đi xa thì bảo quản insulin thế nào?
Nên dùng túi giữ nhiệt chuyên dụng, để trong hành lý xách tay, tránh ánh nắng và không để trong xe nóng hay khoang hành lý ký gửi.
Làm sao biết insulin không còn dùng được?
Kiểm tra hạn dùng, chú ý dung dịch đổi màu, vẩn đục bất thường, có cặn hoặc vón cục, và nhớ insulin đã bị đông đá hoặc để nóng lâu thì không dùng.