Người nhà cần biết gì khi có người dùng insulin

Người nhà có vai trò rất lớn — đặc biệt trong những tình huống người bệnh không tự xử lý được.

Việc quan trọng nhất: xử trí hạ đường huyết

Nhận ra dấu hiệu

• Run tay, vã mồ hôi lạnh.
• Da tái nhợt.
• Tim đập nhanh.
• Chóng mặt, đi loạng choạng.
• Cáu gắt bất thường, thay đổi tính nết đột ngột — người nhà thường nhận ra trước cả người bệnh.
• Nói khó, lơ đãng, không tập trung.
• Đói cồn cào.
• Mệt lả đột ngột.

Khi người bệnh còn tỉnh và nuốt được

1. Cho dùng đồ ngọt hấp thu nhanh ngay — nước đường, nước ngọt, nước trái cây, viên đường.
2. Cho ngồi hoặc nằm nghỉ.
3. Chờ một lúc rồi đo lại nếu có máy.
4. Chưa đỡ thì cho dùng thêm lần nữa.
5. Khi đã ổn — cho ăn thêm bữa nhẹ có tinh bột để tránh tụt lại.
6. Ở lại quan sát thêm một lúc.

Khi người bệnh lú lẫn hoặc bất tỉnh

• Gọi cấp cứu ngay.
• TUYỆT ĐỐI KHÔNG đổ nước, không đút thức ăn vào miệng — nguy cơ sặc vào phổi rất nguy hiểm.
• Đặt nằm nghiêng an toàn.
• Nới lỏng quần áo.
• Ở lại bên cạnh.
• Nói với nhân viên y tế rằng người này bị đái tháo đường và đang dùng insulin.
• Nếu bác sĩ đã kê thuốc tiêm xử trí cấp và bạn đã được hướng dẫn — dùng theo đúng hướng dẫn đó.

Chuẩn bị sẵn trong nhà

• Đồ xử trí hạ đường huyết ở chỗ cố định mà cả nhà đều biết — không khoá, không cất cao.
• Để thêm một phần trong xe, ở phòng ngủ.
• Danh sách thuốc dán ở nơi dễ thấy — chữ to.
• Số điện thoại bác sĩ và cấp cứu.
• Tờ kế hoạch ngày ốm.
• Biết chỗ để insulin và máy đo.

Hỗ trợ hằng ngày

Nên làm

• Cùng ăn một cách — không nấu riêng cho người bệnh.
• Cùng đi bộ, cùng vận động.
• Không để nước ngọt và bánh kẹo trong tầm mắt.
• Đi cùng khi tái khám nếu người bệnh muốn.
• Học cách tiêm để hỗ trợ khi cần — người bệnh có thể ốm, tay run, mắt kém.
• Nhắc lịch tái khám, lịch lấy thuốc.
• Động viên khi có tiến bộ.
• Lắng nghe khi họ mệt mỏi với việc quản lý bệnh.

Không nên

• Không nhắc nhở liên tục về ăn uống — gây căng thẳng và phản tác dụng.
• Không bình luận mỗi món họ ăn.
• Không trách móc khi kết quả không tốt.
• Không tự tìm và ép họ dùng sản phẩm quảng cáo.
• Không nói những câu làm họ lo thêm — "tiêm insulin là nặng lắm rồi".
• Không coi họ như người yếu ớt — họ vẫn làm được mọi việc bình thường.
• Không tự quyết định bỏ thuốc thay họ.

Khi người bệnh là người cao tuổi

• Nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm hơn — dễ ngã, dễ lú lẫn.
• Có thể không cảm nhận được dấu hiệu sớm.
• Người nhà cần chủ động quan sát — nhất là thay đổi tính nết, lú lẫn.
• Hỗ trợ chia thuốc, nhắc giờ tiêm.
• Kiểm tra xem có tiêm đúng và đủ không.
• Chú ý ăn kém, sụt cân — làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.
• Cùng kiểm tra bàn chân hằng ngày.
• Hỏi bác sĩ về mục tiêu phù hợp cho người cao tuổi — thường được đặt nới hơn.

Khi người bệnh sống một mình

• Gọi điện kiểm tra đều đặn, nhất là buổi sáng.
• Bàn trước dấu hiệu nào thì cần tới ngay.
• Người bệnh nên mang thẻ hoặc vòng ghi thông tin bệnh.
• Nhờ hàng xóm để ý giúp.
• Bàn với bác sĩ về cách phòng hạ đường huyết ban đêm.

Học cùng người bệnh

• Đi cùng buổi hướng dẫn ban đầu — hai người nghe nhớ được nhiều hơn.
• Học cách tiêm — có ngày người bệnh ốm, tay run, hoặc mắt kém không tự làm được.
• Học cách đo đường huyết và đọc kết quả.
• Biết loại insulin họ dùng tên gì — cần khi gọi cấp cứu hoặc đi khám.
• Biết giờ tiêm và giờ ăn của họ.
• Hỏi bác sĩ trực tiếp những gì mình chưa rõ — đừng chỉ nghe lại qua người bệnh.

Chăm sóc chính người chăm sóc

• Việc chăm sóc lâu dài gây mệt mỏi — điều này bình thường.
• Chia sẻ công việc với người khác trong nhà.
• Dành thời gian cho bản thân.
• Nói ra khi thấy quá sức.
• Tìm người để chia sẻ.
• Đừng tự trách khi không làm được mọi thứ hoàn hảo.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Người lú lẫn hoặc bất tỉnh thì gọi cấp cứu và tuyệt đối không đổ gì vào miệng.
2. Cáu gắt bất thường có thể là dấu hiệu hạ đường huyết — người nhà thường nhận ra trước.
3. Hỗ trợ bằng cách cùng làm, không phải bằng cách nhắc nhở liên tục.

Câu hỏi thường gặp