Thuốc bảo quản sai có thể mất tác dụng — mà nhìn bề ngoài vẫn bình thường. Với thuốc điều trị đái tháo đường, điều này rất đáng lo.
Mua thuốc ở đâu
- Nhà thuốc có giấy phép, có dược sĩ.
- Lấy hoá đơn — để đối chiếu khi cần.
- Cố gắng mua ở cùng một nhà thuốc — dược sĩ nắm được thuốc bạn đang dùng và dễ phát hiện trùng lặp.
- Đưa danh sách thuốc cho dược sĩ xem.
- Kiểm tra tên thuốc, hàm lượng, số lượng ngay khi nhận.
- Kiểm tra hạn dùng trước khi rời nhà thuốc.
Tránh
- Mua thuốc kê đơn qua mạng xã hội.
- Mua từ người bán không có chuyên môn.
- Mua "hàng xách tay" không nhãn phụ tiếng Việt.
- Mua thuốc chia lẻ ra túi không nhãn.
- Dùng thuốc của người khác dù cùng bệnh.
- Mua theo lời mách của người quen.
Dấu hiệu thuốc đáng ngờ
- Bao bì in mờ, lệch, sai chính tả.
- Không có số đăng ký hoặc số không tra được.
- Viên thuốc khác màu, khác kích thước, khác chữ dập so với lần trước.
- Vỉ thuốc bị bong, hàn không kín.
- Giá rẻ bất thường.
- Không có hạn dùng hoặc hạn dùng in mờ.
- Uống vào thấy khác hẳn so với thuốc cũ.
Nghi ngờ thì mang tới nhà thuốc hoặc hỏi bác sĩ — đừng tiếc mà dùng.
Bảo quản tại nhà
Nơi để
- Khô ráo, thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp.
- Không để trong nhà tắm — ẩm làm hỏng thuốc.
- Không để gần bếp — nóng và ẩm.
- Không để trong xe — nhiệt độ lên rất cao.
- Chỉ để tủ lạnh khi hướng dẫn ghi rõ.
- Xa tầm tay trẻ em.
Cách để
- Giữ nguyên vỏ hộp và tờ hướng dẫn — có thông tin cần khi hỏi bác sĩ.
- Giữ thuốc trong vỉ tới khi uống.
- Không trộn nhiều loại vào một lọ.
- Để thuốc đang dùng riêng khỏi thuốc cũ.
- Sắp xếp theo thứ tự hạn dùng.
Dấu hiệu thuốc không còn dùng được
- Quá hạn dùng.
- Viên đổi màu, có đốm.
- Viên vỡ vụn, dính vào nhau, mềm nhũn.
- Có mùi lạ.
- Dung dịch bị đục, vẩn, đổi màu, có cặn.
- Vỉ bị thủng, ẩm.
- Đã để ngoài nhiệt độ khuyến cáo quá lâu.
Không dùng thuốc có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên — dù chỉ nghi ngờ.
Riêng với insulin
- Có yêu cầu bảo quản riêng — hỏi dược sĩ khi nhận thuốc.
- Không để đông đá — insulin đã đông thì bỏ.
- Không để nơi quá nóng, không để ngoài nắng.
- Lọ đang dùng có thời hạn sử dụng riêng sau khi mở — ghi ngày mở lên nhãn.
- Kiểm tra trước mỗi lần dùng — nếu đổi màu, vón cục, có cặn bất thường thì không dùng.
- Túi giữ nhiệt chuyên dụng khi đi xa.
Khi đi xa
- Mang dư ra vài ngày.
- Để trong hành lý xách tay — không ký gửi.
- Giữ nguyên hộp có nhãn, mang theo đơn thuốc.
- Chia làm hai phần để hai chỗ — phòng mất một túi.
- Tránh để trong xe nóng hoặc ngoài nắng.
- Hỏi trước về bảo quản nếu đi nơi nóng hoặc đi dài ngày.
Khi hết thuốc mà chưa tới lịch khám
- Đếm số thuốc còn lại và đặt nhắc trước khi hết vài ngày.
- Không tự giảm liều hay uống cách ngày để kéo dài — rất nguy hiểm.
- Liên hệ cơ sở y tế sớm để xin lịch khám hoặc lấy thuốc.
- Không mượn thuốc của người khác dù cùng loại.
- Khi đi xa dài ngày — hỏi trước về việc lấy thuốc đủ cho cả chuyến.
Xử lý thuốc không dùng nữa
- Hỏi nhà thuốc hoặc cơ sở y tế về cách thu gom.
- Không cho người khác dùng.
- Không vứt lẫn rác sinh hoạt nếu có nơi thu gom.
- Kim tiêm và vật sắc nhọn phải để hộp cứng có nắp và xử lý riêng.
Sắp xếp tủ thuốc trong nhà
- Một chỗ cố định cho thuốc đang dùng — cả nhà đều biết ở đâu.
- Ngăn riêng cho thuốc uống hằng ngày và ngăn khác cho thuốc dùng khi cần.
- Dán danh sách thuốc lên cánh tủ — tên thuốc, liều, giờ uống, chữ to.
- Để đồ xử trí hạ đường huyết ở chỗ dễ lấy nhất, không khoá, không cất cao.
- Không để chung với thuốc của người khác trong nhà — nguy cơ uống nhầm.
- Hộp cứng đựng kim đã dùng để nơi trẻ không với tới.
Kiểm tra tủ thuốc định kỳ
- Vài tháng một lần rà lại toàn bộ.
- Bỏ thuốc quá hạn, thuốc hỏng.
- Bỏ thuốc không còn dùng theo đơn hiện tại.
- Kiểm tra đồ xử trí hạ đường huyết còn hạn không.
- Kiểm tra que thử đường huyết — hạn dùng và ngày mở lọ.
- Cập nhật lại danh sách thuốc.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Không để thuốc trong nhà tắm hay trong xe — ẩm và nóng làm hỏng thuốc.
- Giữ nguyên vỏ hộp và tờ hướng dẫn, không trộn nhiều loại vào một lọ.
- Insulin có yêu cầu bảo quản riêng — không để đông đá, ghi ngày mở lọ.
Câu hỏi thường gặp
Bảo quản thuốc ở đâu trong nhà là đúng?
Nên để nơi khô ráo, thoáng, tránh nắng và tránh nơi ẩm như nhà tắm, đồng thời để xa tầm tay trẻ em.
Có nên để thuốc trong tủ lạnh không?
Chỉ khi hướng dẫn ghi rõ như vậy. Phần lớn thuốc uống không cần để tủ lạnh, còn insulin thì có yêu cầu bảo quản riêng cần hỏi dược sĩ.
Làm sao biết thuốc không còn dùng được?
Kiểm tra hạn dùng, chú ý viên thuốc đổi màu, vỡ vụn, dính vào nhau, có mùi lạ hoặc dung dịch bị đục và vẩn.
Mua thuốc ở đâu cho an toàn?
Nên mua ở nhà thuốc có giấy phép, có dược sĩ tư vấn, lấy hoá đơn và tránh mua thuốc kê đơn qua mạng xã hội hay người bán không chuyên môn.