Tiểu đường thai kỳ là gì và vì sao cần tầm soát

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng khá phổ biến — và tin tốt là nó thường kiểm soát được tốt nếu phát hiện sớm.

Tiểu đường thai kỳ là gì

• Đường huyết cao được phát hiện lần đầu trong thai kỳ.
• Thường xuất hiện ở nửa sau thai kỳ.
• Do những thay đổi nội tiết trong thai kỳ làm cơ thể mẹ khó sử dụng đường hiệu quả như trước.
• Không phải lỗi của người mẹ — đây là thay đổi sinh lý của thai kỳ cộng với các yếu tố sẵn có.
• Phần lớn trở về bình thường sau sinh — nhưng cần theo dõi lâu dài.

Vì sao phải tầm soát dù thấy khoẻ

• Thường không có triệu chứng rõ ràng.
• Xét nghiệm là cách duy nhất để phát hiện.
• Phát hiện sớm cho phép kiểm soát tốt và theo dõi thai kỳ chặt hơn.
• Không phát hiện thì không được theo dõi — đó mới là điều đáng lo.

Yếu tố làm tăng nguy cơ

• Thừa cân trước khi mang thai.
• Có người thân ruột thịt mắc đái tháo đường.
• Từng bị tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước.
• Từng sinh con rất to.
• Hội chứng buồng trứng đa nang.
• Tuổi mẹ cao hơn.
• Tăng cân nhiều và nhanh trong thai kỳ.
• Ít vận động.
• Từng có kết quả đường huyết ở mức ranh giới.
• Mang đa thai.

Nhưng người không có yếu tố nguy cơ nào vẫn có thể mắc — nên việc tầm soát vẫn được khuyến cáo chung.

Về xét nghiệm

• Thường làm ở một mốc nhất định của thai kỳ — bác sĩ sản khoa sẽ hẹn.
• Người có nhiều yếu tố nguy cơ có thể được làm sớm hơn.
• Thường cần nhịn ăn trước — hỏi rõ nhịn bao lâu.
• Xét nghiệm gồm uống dung dịch đường và lấy máu ở các mốc thời gian.
• Cần ngồi chờ tại chỗ giữa các lần lấy máu — mang theo sách, điện thoại.
• Một số người thấy buồn nôn khi uống dung dịch — báo nhân viên y tế nếu khó chịu nhiều.
• Mang theo đồ ăn nhẹ để ăn ngay sau khi xong.

Chuẩn bị

• Hỏi rõ có cần nhịn ăn không và nhịn bao lâu.
• Không ăn kiêng khắc nghiệt vài ngày trước — kết quả sẽ không phản ánh đúng.
• Ngủ đủ đêm trước.
• Nói với bác sĩ nếu đang ốm — có thể nên hoãn.
• Nói về mọi thuốc đang dùng.
• Nên có người đi cùng.

Nếu kết quả bất thường

• Đừng hoảng loạn — đây là tình trạng phổ biến và kiểm soát được.
• Phần lớn kiểm soát được bằng ăn uống và vận động, một số cần thêm thuốc.
• Sẽ được hướng dẫn cụ thể — cách ăn, cách đo đường huyết tại nhà.
• Được theo dõi thai kỳ chặt hơn.
• Đề nghị được gặp chuyên gia dinh dưỡng.
• Không tự áp dụng chế độ ăn kiêng tìm trên mạng — thai kỳ cần đủ dinh dưỡng.

Nên hỏi bác sĩ

• "Mục tiêu đường huyết của tôi là bao nhiêu?"
• "Tôi cần đo bao nhiêu lần và vào lúc nào?"
• "Tôi nên ăn thế nào — có gặp chuyên gia dinh dưỡng được không?"
• "Tôi vận động được ở mức nào?"
• "Tôi cần tăng bao nhiêu cân trong thai kỳ?"
• "Lịch khám thai có thay đổi không?"
• "Khi nào tôi cần liên hệ ngay?"
• "Sau sinh tôi cần theo dõi gì?"

Vì sao cần kiểm soát tốt

• Đường huyết của mẹ ảnh hưởng tới sự phát triển của thai.
• Kiểm soát tốt giúp giảm nguy cơ thai phát triển quá to và các vấn đề đi kèm khi sinh.
• Giảm nguy cơ các vấn đề về huyết áp trong thai kỳ.
• Giúp em bé ổn định hơn trong những ngày đầu sau sinh.
• Giảm nguy cơ cho những lần mang thai sau.

Tin tốt là phần lớn kiểm soát được bằng ăn uống và vận động — chỉ một phần cần thêm thuốc.

Đừng tự trách

• Đây không phải lỗi của người mẹ.
• Nhiều yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát — di truyền, thay đổi nội tiết của thai kỳ.
• Người ăn uống rất cẩn thận vẫn có thể mắc.
• Điều làm được là tuân thủ theo dõi và hướng dẫn từ bây giờ.
• Đừng để người khác đổ lỗi — nếu có ai nói những câu gây tổn thương, không cần giải thích.

Tin tốt

• Phần lớn thai kỳ diễn ra bình thường khi được theo dõi và kiểm soát tốt.
• Đường huyết thường trở về bình thường sau sinh.
• Việc thay đổi lối sống trong giai đoạn này cũng có lợi lâu dài cho cả mẹ và gia đình.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Tiểu đường thai kỳ thường không có triệu chứng — chỉ phát hiện qua xét nghiệm.
2. Đây không phải lỗi của người mẹ — do thay đổi nội tiết của thai kỳ và yếu tố sẵn có.
3. Không tự ăn kiêng khắc nghiệt — thai kỳ cần đủ dinh dưỡng, hãy gặp chuyên gia dinh dưỡng.

Câu hỏi thường gặp