Biến chứng thận: theo dõi sớm để giữ chức năng thận

Thận là cơ quan chịu ảnh hưởng âm thầm nhất. Chức năng có thể giảm nhiều năm trước khi người bệnh cảm thấy gì.

Vì sao theo dõi sớm quan trọng

• Tổn thương giai đoạn sớm thường không có triệu chứng.
• Phát hiện sớm cho phép can thiệp làm chậm tiến triển.
• Xét nghiệm đơn giản — xét nghiệm nước tiểu và máu.
• Khi đã có triệu chứng thì chức năng thường đã giảm đáng kể.
• Kết quả xét nghiệm cũng ảnh hưởng tới việc chọn thuốc — một số thuốc cần điều chỉnh liều theo chức năng thận.

Xét nghiệm theo dõi

• Xét nghiệm nước tiểu tìm đạm — phát hiện dấu hiệu sớm.
• Xét nghiệm máu đánh giá chức năng lọc của thận.
• Hỏi bác sĩ bao lâu làm một lần.
• Giữ kết quả qua các lần — xu hướng quan trọng hơn một con số lẻ.
• Hỏi bác sĩ kết quả của mình có ý nghĩa gì và cần làm gì.

Dấu hiệu cần chú ý

• Phù chân, phù mắt cá, phù mặt — nhất là buổi sáng.
• Nước tiểu có bọt nhiều, lâu tan.
• Tiểu đêm nhiều hơn trước.
• Tiểu ít đi.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Chán ăn, buồn nôn.
• Ngứa da.
• Khó thở khi nằm.
• Huyết áp khó kiểm soát hơn trước.
• Chuột rút nhiều.
• Đường huyết hay bị hạ hơn trước — có thể do thuốc thải chậm hơn.

Có các dấu hiệu này thì báo bác sĩ — không chờ tới lịch khám.

Yếu tố làm tăng nguy cơ

• Đường huyết cao kéo dài.
• Huyết áp cao — yếu tố rất quan trọng.
• Thời gian mắc bệnh dài.
• Hút thuốc.
• Rối loạn mỡ máu.
• Tiền sử gia đình có bệnh thận.
• Nhiễm trùng tiết niệu tái đi tái lại.
• Dùng thuốc ảnh hưởng thận.

Bảo vệ thận

Kiểm soát hai chỉ số quan trọng nhất

• Đường huyết.
• Huyết áp — kiểm soát huyết áp tốt là một trong những việc bảo vệ thận hiệu quả nhất.

Về thuốc

• Một số thuốc được kê chính là để bảo vệ thận — uống đều dù huyết áp bình thường.
• Không tự dùng thuốc giảm đau chống viêm mua ngoài — hỏi dược sĩ trước.
• Nói rõ mình bị đái tháo đường khi mua bất cứ thuốc gì.
• Cẩn thận với thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc — một số ảnh hưởng thận.
• Không tự dùng thực phẩm chức năng liều cao.
• Nói với bác sĩ chụp chiếu rằng mình có vấn đề thận — một số thuốc cản quang cần thận trọng.

Về ăn uống

• Giảm muối — giúp huyết áp và giảm gánh nặng cho thận.
• Hạn chế đồ chế biến sẵn.
• Uống đủ nước — trừ khi bác sĩ dặn hạn chế.
• Nếu đã có bệnh thận, chế độ ăn cần điều chỉnh riêng — về đạm, kali, phospho. Cần chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn.
• Không tự dùng chất thay thế muối — nhiều loại chứa kali, có thể nguy hiểm với người bệnh thận.

Khác

• Bỏ thuốc lá.
• Hạn chế rượu bia.
• Vận động đều.
• Điều trị sớm nhiễm trùng tiết niệu — không để kéo dài.
• Đi xét nghiệm theo lịch.

Khi đi khám hoặc chụp chiếu ở nơi khác

• Luôn nói rõ mình bị đái tháo đường và tình trạng thận.
• Mang kết quả xét nghiệm chức năng thận gần nhất — nhiều quyết định phụ thuộc vào đó.
• Nói trước khi được kê thuốc giảm đau, kháng sinh hay thuốc mới nào — một số cần chỉnh liều theo chức năng thận.
• Nói với bác sĩ chỉ định chụp chiếu có dùng thuốc cản quang.
• Không ngại hỏi lại xem thuốc mới có ảnh hưởng thận không.

Nhiễm trùng tiết niệu

Người đái tháo đường dễ bị hơn và dễ nặng hơn.

Dấu hiệu

• Tiểu buốt, tiểu rắt.
• Tiểu nhiều lần.
• Nước tiểu đục, có mùi hôi.
• Đau vùng bụng dưới.
• Sốt, đau vùng thắt lưng — dấu hiệu nặng, đi khám ngay.

Nên làm

• Đi khám sớm, không tự dùng kháng sinh.
• Uống đủ nước.
• Không nhịn tiểu.
• Vệ sinh đúng cách.
• Báo bác sĩ nếu bị tái đi tái lại.

Nếu chức năng thận đã giảm

• Không có nghĩa là sẽ phải lọc máu ngay — nhiều người ổn định trong nhiều năm.
• Tuân thủ điều trị càng quan trọng hơn.
• Một số thuốc cần điều chỉnh liều hoặc đổi loại.
• Nguy cơ hạ đường huyết có thể tăng — cần theo dõi sát hơn.
• Cần gặp chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp.
• Theo dõi định kỳ chặt hơn.
• Hỏi rõ dấu hiệu nào cần quay lại ngay.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Tổn thương thận âm thầm nhiều năm — phải xét nghiệm định kỳ dù không thấy gì.
2. Kiểm soát huyết áp là một trong những việc bảo vệ thận hiệu quả nhất.
3. Hỏi dược sĩ trước khi mua thuốc giảm đau — và nói rõ mình bị đái tháo đường.

Câu hỏi thường gặp