Người bệnh đái tháo đường là nhóm bị nhắm tới nhiều nhất bởi quảng cáo sức khoẻ sai sự thật.
Lý do dễ hiểu: bệnh mạn tính, phải dùng thuốc lâu dài, ai cũng mong có cách thoát ra.
Nguy cơ lớn nhất: trộn lén tân dược
- Đã có sản phẩm "thảo dược" bị phát hiện trộn thuốc hạ đường huyết.
- Người dùng thấy đường huyết giảm — nên tin là sản phẩm hiệu quả.
- Nhưng không biết mình đang dùng hoạt chất gì, liều bao nhiêu.
- Nguy cơ hạ đường huyết nặng — đặc biệt khi dùng cùng thuốc bác sĩ kê.
- Tương tác thuốc không kiểm soát được.
- Khi có vấn đề, bác sĩ khó xử trí vì không biết thành phần thật.
Nguy cơ thứ hai: bỏ thuốc điều trị
- Nhiều quảng cáo khuyên bỏ thuốc bác sĩ kê.
- Bỏ thuốc dẫn tới đường huyết mất kiểm soát.
- Có thể dẫn tới biến chứng cấp tính nguy hiểm tính mạng.
- Tổn thương lâu dài tiến triển nhanh hơn.
- Người bệnh thường chỉ quay lại khám khi đã nặng.
Bất kỳ ai khuyên bạn bỏ thuốc bác sĩ kê đều là dấu hiệu dừng lại ngay.
Các lời quảng cáo cần cảnh giác
- "Chữa khỏi hoàn toàn tiểu đường."
- "Bỏ được thuốc tây."
- "Ổn định đường huyết vĩnh viễn."
- "Không cần kiêng khem gì."
- "Bí quyết gia truyền ba đời."
- "Điều bác sĩ không nói với bạn."
- "Hoàn toàn từ thảo dược nên không tác dụng phụ."
- "Hàng xách tay, hàng nội địa."
- "Cam kết hoàn tiền nếu không hiệu quả."
Dấu hiệu về cách bán
- Bán qua mạng xã hội, người bán không có chuyên môn y dược.
- Chỉ có ảnh trước sau và lời kể làm bằng chứng.
- Giục mua gấp, "chỉ còn vài suất".
- Bình luận khen ngợi giống nhau từ tài khoản lạ.
- Không có địa chỉ rõ ràng.
- Dùng hình ảnh bác sĩ, bệnh viện mà không xác minh được.
- Mời gọi người dùng trở thành người bán.
- Tấn công người đặt câu hỏi.
Dấu hiệu về sản phẩm
- Không nhãn mác hoặc nhãn chỉ tiếng nước ngoài.
- Không ghi rõ thành phần và hàm lượng.
- Đóng gói sơ sài, chia lẻ ra túi nilon.
- Không có hạn dùng rõ ràng.
- Không có số đăng ký hoặc số không tra được.
- Uống vào thấy hạ đường huyết rõ rệt — dấu hiệu đáng ngờ về việc có tân dược.
Về "thảo dược nên an toàn"
- Thảo dược cũng có hoạt chất và tác dụng bất lợi.
- Có thể tương tác với thuốc điều trị — làm tăng hoặc giảm tác dụng.
- Liều lượng thường không rõ, khác nhau giữa các lô.
- Nguy cơ nhiễm kim loại nặng ở sản phẩm không kiểm soát.
- Nguy cơ ảnh hưởng gan, thận — đặc biệt đáng lo với người đái tháo đường vốn đã có nguy cơ về thận.
Đông y do thầy thuốc có chuyên môn kê, với dược liệu rõ nguồn gốc, là chuyện khác hoàn toàn với sản phẩm trôi nổi.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
Nếu đang dùng sản phẩm nào đó và có:
- Cơn hạ đường huyết — run tay, vã mồ hôi, chóng mặt.
- Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu.
- Tiểu ít, phù.
- Đau bụng, nôn nhiều.
- Mệt lả bất thường.
- Tim đập nhanh, hồi hộp.
- Phát ban, ngứa, sưng môi mặt.
- Đường huyết dao động bất thường không giải thích được.
Nếu đã lỡ dùng
- Đi khám và mang theo sản phẩm cùng vỏ hộp.
- Chụp ảnh trang bán hàng, tin nhắn với người bán.
- Nói rõ đã dùng bao lâu, dùng thế nào.
- Không tự ngưng thuốc điều trị đang dùng.
- Không giấu vì ngại — bác sĩ cần biết để xử trí đúng.
- Nếu nghi có corticoid và đã dùng lâu — không tự ngưng đột ngột.
Khi người thân đang dùng
- Đừng chế giễu — dễ làm họ giấu đi thay vì ngưng.
- Hỏi xem họ mong đợi điều gì — thường là bớt phải uống thuốc, bớt lo lắng.
- Đề nghị cùng đi khám và mang sản phẩm theo hỏi bác sĩ.
- Chú ý các dấu hiệu bất thường ở họ.
- Với người cao tuổi, để ý xem có bị bán với giá rất cao không.
Cách kiểm tra nhanh
- Hỏi dược sĩ ở nhà thuốc — dễ tiếp cận và thường sẵn lòng giải thích.
- Hỏi bác sĩ đang theo dõi bệnh của mình.
- Tìm tên sản phẩm kèm từ "cảnh báo" hoặc "thu hồi".
- Đọc cả bình luận tiêu cực, không chỉ phần khen.
- Hỏi "ai được lợi khi tôi tin điều này".
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Không có sản phẩm nào chữa khỏi đái tháo đường — mọi lời hứa như vậy là dấu hiệu cảnh báo.
- Khuyên bỏ thuốc bác sĩ kê là dấu hiệu dừng lại ngay.
- Đã lỡ dùng thì đi khám và mang theo sản phẩm, đừng giấu vì ngại.
Câu hỏi thường gặp
Có sản phẩm nào chữa khỏi đái tháo đường không?
Không. Đây là bệnh mạn tính cần quản lý lâu dài, nên mọi lời hứa chữa khỏi hoàn toàn hoặc bỏ được thuốc đều là dấu hiệu cảnh báo.
Vì sao sản phẩm trộn lén thuốc lại nguy hiểm?
Vì người dùng không biết mình đang dùng hoạt chất gì và liều bao nhiêu, nên có thể gây hạ đường huyết nặng hoặc tương tác với thuốc đang dùng.
Dấu hiệu nào cho thấy sản phẩm đáng ngờ?
Hứa chữa khỏi, khuyên bỏ thuốc bác sĩ kê, bán qua mạng xã hội bởi người không có chuyên môn, chỉ có ảnh trước sau làm bằng chứng và không ghi rõ thành phần.
Lỡ dùng rồi thì nên làm gì?
Nên đi khám và mang theo sản phẩm cùng vỏ hộp để bác sĩ biết, đồng thời không tự ngưng thuốc điều trị đang dùng.