Biến chứng mắt: vì sao phải khám khi mắt còn tốt

Mắt là cơ quan mà tổn thương do đái tháo đường diễn ra âm thầm nhất.

Đó là lý do phải khám khi mắt còn đang tốt.

Vì sao khám sớm quan trọng

• Tổn thương đáy mắt thường không có triệu chứng ở giai đoạn sớm.
• Khi đã nhìn mờ thì tổn thương thường đã tiến triển đáng kể.
• Phát hiện sớm thì có thể điều trị và làm chậm tiến triển.
• Phát hiện muộn — một số tổn thương không hồi phục được.
• Khám đáy mắt là thăm dò đơn giản, không đau.

Các vấn đề về mắt thường gặp hơn ở người đái tháo đường

• Tổn thương mạch máu ở đáy mắt.
• Phù vùng trung tâm võng mạc — ảnh hưởng trực tiếp tới thị lực trung tâm.
• Đục thuỷ tinh thể — thường xuất hiện sớm hơn.
• Tăng nhãn áp.
• Thị lực dao động theo đường huyết.
• Khô mắt.

Khám mắt định kỳ

• Hỏi bác sĩ lịch khám phù hợp với mình.
• Khám đáy mắt cần nhỏ thuốc giãn đồng tử — sau đó nhìn chói và mờ vài giờ.
• Không tự lái xe về sau khi nhỏ giãn đồng tử — nhờ người đưa đón.
• Mang kính râm để đỡ chói.
• Nói với bác sĩ mắt rằng mình bị đái tháo đường, đang dùng thuốc gì, đường huyết kiểm soát thế nào.
• Mang kết quả khám cũ để so sánh.
• Phụ nữ mang thai cần lịch khám riêng — thai kỳ có thể làm tổn thương tiến triển nhanh hơn.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Nhìn mờ đột ngột.
• Mất thị lực một phần hoặc toàn bộ.
• Thấy nhiều đốm đen bay, mạng nhện trước mắt — nhất là khi xuất hiện đột ngột và nhiều.
• Thấy chớp sáng.
• Như có màn che một phần thị trường.
• Đau nhức mắt.
• Đỏ mắt kéo dài.
• Nhìn đôi.
• Nhìn hình méo mó, đường thẳng thành cong.
• Khó nhìn ban đêm.

Đây là những tình huống cần khám sớm — không chờ tới lịch hẹn định kỳ.

Về thị lực dao động

• Đường huyết thay đổi nhiều làm thị lực mờ tạm thời.
• Thường cải thiện khi đường huyết ổn định lại.
• Không nên đo kính mới khi đường huyết đang dao động mạnh — số kính có thể không chính xác.
• Chờ đường huyết ổn định một thời gian rồi mới đo kính.
• Nhưng nhìn mờ kéo dài hoặc đột ngột vẫn phải đi khám — đừng cho rằng chỉ do đường huyết.

Yếu tố làm tăng nguy cơ

• Đường huyết cao kéo dài.
• Huyết áp cao.
• Rối loạn mỡ máu.
• Thời gian mắc bệnh dài.
• Hút thuốc.
• Bệnh thận kèm theo.
• Mang thai.

Cách giảm nguy cơ

• Kiểm soát đường huyết tốt — yếu tố quan trọng nhất.
• Kiểm soát huyết áp.
• Kiểm soát mỡ máu.
• Bỏ thuốc lá.
• Khám mắt định kỳ đúng lịch.
• Uống thuốc đều.
• Đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Một lưu ý về việc cải thiện đường huyết

Khi đường huyết được cải thiện nhanh sau một thời gian dài rất cao, thị lực có thể tạm thời thay đổi. Đây là lý do bác sĩ có thể muốn khám mắt trước và trong giai đoạn điều chỉnh — hãy nói với bác sĩ nếu bạn sắp có thay đổi lớn trong điều trị.

Nếu đã có tổn thương

• Có nhiều phương pháp điều trị — bác sĩ mắt sẽ tư vấn.
• Tuân thủ lịch theo dõi — thường cần khám thường xuyên hơn.
• Kiểm soát đường huyết và huyết áp càng quan trọng hơn.
• Không bỏ điều trị vì thấy chưa mờ nhiều.
• Hỏi rõ dấu hiệu nào cần quay lại ngay.

Chuẩn bị cho buổi khám mắt

• Nhờ người đưa đón — sau khi nhỏ giãn đồng tử sẽ nhìn mờ và chói vài giờ.
• Mang kính râm để đeo lúc về.
• Mang kết quả khám mắt cũ và sổ theo dõi đường huyết.
• Ghi sẵn các thay đổi về thị lực — mờ lúc nào, mắt nào, từ bao giờ.
• Nói rõ mình dùng thuốc gì, kể cả thuốc nhỏ mắt tự mua.
• Hỏi rõ kết quả và lịch khám lần sau trước khi ra về.

Sống với thị lực kém

• Hỏi về các dụng cụ hỗ trợ — kính lúp, thiết bị phóng to.
• Máy đo đường huyết và bút tiêm có loại số to, có âm thanh.
• Nhờ người nhà kiểm tra bàn chân — vì không tự nhìn rõ được.
• Sắp xếp nhà cửa đủ sáng, dọn vật cản để phòng ngã.
• Nhờ người nhà hỗ trợ chia thuốc.
• Nói với bác sĩ — có thể điều chỉnh cách điều trị cho phù hợp.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Tổn thương đáy mắt không có triệu chứng sớm — phải khám khi mắt còn tốt.
2. Đốm đen bay nhiều, chớp sáng, màn che thị trường là đi khám ngay.
3. Không đo kính mới khi đường huyết đang dao động mạnh.

Câu hỏi thường gặp