Đường huyết cao: khi nào cần lo, khi nào cần đi ngay

Đường huyết cao kéo dài gây hại lâu dài. Đường huyết rất cao kèm một số dấu hiệu là tình huống cấp cứu.

Dấu hiệu đường huyết cao

• Khát nhiều, uống nhiều.
• Tiểu nhiều, nhất là phải dậy đi tiểu ban đêm.
• Khô miệng.
• Mệt mỏi, uể oải.
• Nhìn mờ.
• Đau đầu.
• Sụt cân dù ăn bình thường.
• Vết thương lâu lành.
• Nhiễm nấm tái đi tái lại — vùng kín, kẽ ngón, miệng.
• Ngứa da.
• Khó tập trung.

Nhiều người không có triệu chứng gì dù đường huyết cao — đó là lý do việc đo và tái khám quan trọng.

Dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay

Đường huyết cao kèm bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:

• Nôn nhiều, không giữ được nước uống.
• Đau bụng dữ dội.
• Thở nhanh và sâu.
• Hơi thở có mùi lạ, giống mùi trái cây lên men.
• Lơ mơ, lú lẫn, buồn ngủ bất thường.
• Mất nước nặng — môi khô, mắt trũng, tiểu rất ít.
• Thở gấp, mệt lả.
• Tim đập rất nhanh.
• Mất ý thức.

Đây là dấu hiệu của biến chứng cấp tính nguy hiểm tính mạng — đi cấp cứu ngay, không chờ.

Nguyên nhân thường gặp

• Quên thuốc hoặc dùng không đúng.
• Ăn nhiều hơn bình thường, nhất là đồ ngọt và tinh bột.
• Ốm, nhiễm trùng — kể cả cảm cúm thông thường.
• Căng thẳng.
• Ít vận động hơn bình thường.
• Dùng một số thuốc khác — corticoid là ví dụ rõ nhất.
• Insulin bảo quản sai hoặc hết hạn — mất tác dụng.
• Kỹ thuật tiêm không đúng.
• Thiếu ngủ.
• Bệnh tiến triển, cần điều chỉnh phác đồ.

Khi thấy đường huyết cao

Nên làm

• Uống nhiều nước lọc — giúp giảm mất nước.
• Đo lại sau một khoảng thời gian để xem xu hướng.
• Xem lại có quên thuốc không.
• Xem lại bữa ăn vừa qua.
• Vận động nhẹ nếu người khoẻ — nhưng không tập nặng khi đường huyết rất cao.
• Ghi lại và báo bác sĩ.
• Liên hệ bác sĩ nếu cao kéo dài nhiều ngày.

Không nên

• Không tự tăng liều thuốc — trừ khi bác sĩ đã hướng dẫn cụ thể từ trước.
• Không bỏ bữa để "hạ đường" — có thể gây hạ đường huyết sau đó.
• Không nhịn uống nước.
• Không tập rất nặng để "đốt đường" — có thể làm tình trạng xấu hơn trong một số trường hợp.
• Không dùng sản phẩm quảng cáo hạ đường huyết.

Những ngày ốm

Khi ốm, đường huyết thường tăng dù ăn ít hơn. Đây là giai đoạn cần chú ý đặc biệt.

• Đo đường huyết thường xuyên hơn.
• Không tự bỏ thuốc dù ăn ít — hỏi bác sĩ về cách xử lý.
• Uống đủ nước.
• Nếu không ăn được cơm — thử cháo, súp, sữa, nước trái cây.
• Liên hệ bác sĩ sớm, đừng chờ nặng lên.
• Đi khám ngay nếu nôn nhiều, tiêu chảy nhiều, sốt cao, không ăn uống được.
• Cẩn thận với thuốc cảm cúm mua ngoài — một số chứa đường hoặc ảnh hưởng đường huyết, nên hỏi dược sĩ.

Nên hỏi bác sĩ trước

Hãy hỏi bác sĩ ngay từ khi còn khoẻ: "Khi tôi bị ốm thì nên xử lý thế nào, khi nào phải gọi cho bác sĩ?" — có kế hoạch sẵn tốt hơn nhiều so với xoay xở lúc đang ốm.

Chuẩn bị sẵn kế hoạch ngày ốm

Viết ra giấy và dán ở nơi dễ thấy trong nhà:

• Số điện thoại của bác sĩ và cơ sở y tế gần nhất.
• Danh sách thuốc đang dùng, liều và giờ dùng theo đơn.
• Bác sĩ dặn đo bao nhiêu lần khi ốm.
• Mốc nào thì phải gọi bác sĩ — hỏi bác sĩ con số cụ thể cho mình.
• Danh sách đồ ăn nhẹ dễ nuốt để sẵn trong nhà — cháo gói, sữa, nước trái cây.
• Người nhà biết chỗ dán tờ giấy này.

Khi đang sốt và mệt, không ai nhớ nổi những thứ này — nên phải chuẩn bị lúc còn khoẻ.

Tác hại của đường huyết cao kéo dài

• Tổn thương mạch máu nhỏ — ảnh hưởng mắt, thận, thần kinh.
• Tổn thương mạch máu lớn — tăng nguy cơ bệnh tim, đột quỵ.
• Giảm cảm giác ở bàn chân — dễ có vết thương mà không biết.
• Vết thương lâu lành, dễ nhiễm trùng.
• Ảnh hưởng răng lợi.

Phần lớn tổn thương này diễn ra âm thầm nhiều năm — đó là lý do cần khám định kỳ dù thấy khoẻ.

Khi nào liên hệ bác sĩ

• Đường huyết cao kéo dài nhiều ngày.
• Có triệu chứng khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân.
• Khi bị ốm.
• Khi bắt đầu dùng thuốc mới cho bệnh khác.
• Khi có vết thương không lành.
• Khi hay bị dao động lên xuống nhiều.
• Khi không hiểu vì sao đường huyết thay đổi.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đường huyết cao kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu là cấp cứu — đi ngay, không chờ.
2. Khi ốm thì đường huyết thường tăng dù ăn ít — không tự bỏ thuốc, hỏi bác sĩ.
3. Hỏi bác sĩ kế hoạch cho ngày ốm từ khi còn khoẻ — tốt hơn xoay xở lúc đang mệt.

Câu hỏi thường gặp