Mới được chẩn đoán: những việc cần làm đầu tiên

Nghe tin mình bị đái tháo đường thường gây hoang mang. Đó là phản ứng bình thường.

Nhưng có một điều quan trọng: đây là bệnh quản lý được, và rất nhiều người sống khoẻ mạnh với nó trong nhiều chục năm.

Việc đầu tiên: hiểu rõ tình trạng của mình

Nên hỏi bác sĩ

• "Tôi mắc loại nào?" — cách quản lý khác nhau.
• "Mục tiêu đường huyết của tôi là bao nhiêu?"
• "Tôi dùng thuốc gì, dùng thế nào, vào lúc nào?"
• "Thuốc này có tác dụng bất lợi gì cần chú ý?"
• "Tôi cần đo đường huyết bao nhiêu lần, vào lúc nào?"
• "Khi nào tôi phải liên hệ với bác sĩ ngay?"
• "Khi tôi bị ốm thì xử lý thế nào?"
• "Tôi cần khám những gì định kỳ và bao lâu một lần?"
• "Tôi nên ăn thế nào — có gặp chuyên gia dinh dưỡng được không?"
• "Tôi vận động được ở mức nào?"

Viết câu trả lời ra giấy. Lần khám đầu thường có quá nhiều thông tin để nhớ hết.

Mang người thân đi cùng

• Hai người nghe thì nhớ được nhiều hơn.
• Người nhà cũng cần biết — nhất là cách xử trí hạ đường huyết.
• Có người cùng hiểu thì việc thay đổi bữa ăn gia đình dễ hơn nhiều.

Những việc cần làm sớm

• Mua máy đo đường huyết và học cách dùng đúng.
• Bắt đầu ghi sổ theo dõi.
• Luôn có sẵn đồ xử trí hạ đường huyết — trong túi, trong xe, ở chỗ làm.
• Đặt lịch khám mắt, kiểm tra thận, khám bàn chân theo hướng dẫn.
• Đi khám răng — bệnh răng lợi và đái tháo đường ảnh hưởng lẫn nhau.
• Hỏi bác sĩ về tiêm chủng — người bệnh đái tháo đường có khuyến cáo riêng.
• Lưu số điện thoại cơ sở y tế.
• Cân nhắc mang thẻ hoặc vòng ghi thông tin bệnh.

Bắt đầu thay đổi lối sống — từ từ

Không cần thay đổi mọi thứ trong một tuần.

• Bắt đầu với đồ uống — bỏ nước ngọt là thay đổi dễ và hiệu quả nhất.
• Thêm rau vào mỗi bữa.
• Ăn rau và đạm trước, cơm sau.
• Đi bộ sau bữa ăn.
• Ăn đúng giờ, không bỏ bữa.
• Ngủ đủ.
• Thêm dần các thay đổi khác khi đã quen.

Sai lầm phổ biến cần tránh

Bỏ thuốc để dùng sản phẩm quảng cáo

• Đây là sai lầm nguy hiểm nhất.
• Không có sản phẩm nào "chữa khỏi hoàn toàn" đái tháo đường.
• Đã có sản phẩm bị trộn lén thuốc hạ đường huyết — gây hạ đường huyết nặng vì người dùng không biết mình đang dùng gì.
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng bất cứ thứ gì thêm.

Tự áp dụng chế độ ăn cực đoan

• Nhịn ăn, cắt hẳn tinh bột mà chưa hỏi bác sĩ — có thể gây hạ đường huyết nguy hiểm khi đang dùng thuốc.
• Nên gặp chuyên gia dinh dưỡng để có hướng dẫn phù hợp.

Bỏ qua vì "thấy vẫn khoẻ"

• Đường huyết cao thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu.
• Tổn thương diễn ra âm thầm nhiều năm.
• Đừng chờ tới khi thấy mệt mới điều trị.

Giấu bệnh với mọi người

• Ít nhất vài người thân cần biết để xử trí khi có cơn hạ đường huyết.
• Giấu hoàn toàn làm việc ăn uống và dùng thuốc khó khăn hơn.

Về mặt tâm lý

• Buồn, lo, giận, phủ nhận đều là phản ứng bình thường.
• Cho mình thời gian để làm quen.
• Không tự trách — nhiều yếu tố dẫn tới bệnh này, trong đó có di truyền.
• Không để người khác đổ lỗi cho bạn.
• Tìm người để nói chuyện.
• Nếu buồn chán kéo dài, mất hứng thú — nói với bác sĩ, đây là chuyện phổ biến và có cách hỗ trợ.
• Đặt mục tiêu nhỏ, ăn mừng tiến bộ nhỏ.

Học về bệnh của mình

• Hỏi bác sĩ có lớp hướng dẫn người bệnh không — nhiều bệnh viện có.
• Đọc tài liệu từ nguồn chính thống — cơ sở y tế, hội chuyên ngành.
• Cảnh giác với thông tin đi kèm lời mời mua hàng.
• Không tin lời khuyên bỏ thuốc trên mạng xã hội.
• Hỏi lại bác sĩ khi nghe điều gì mâu thuẫn.

Nhìn về dài hạn

Đây là việc của nhiều năm, không phải của vài tháng.

• Sẽ có ngày tốt và ngày không tốt — đó là bình thường.
• Kiểm soát tốt là hoàn toàn khả thi.
• Nhiều người sống khoẻ mạnh và làm mọi việc bình thường với bệnh này.
• Điều quan trọng nhất là duy trì đều đặn — dùng thuốc, ăn hợp lý, vận động, tái khám.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Hỏi rõ mục tiêu của mình, cách dùng thuốc và khi nào phải liên hệ bác sĩ — viết ra giấy.
2. Không bỏ thuốc để dùng sản phẩm hứa chữa khỏi — đây là sai lầm nguy hiểm nhất.
3. Thay đổi từ từ — bắt đầu với bỏ đồ uống có đường và thêm rau vào mỗi bữa.

Câu hỏi thường gặp