Rượu bia và thuốc lá: điều cần biết

Hai thứ này ảnh hưởng tới bệnh đái tháo đường theo những cách mà nhiều người không biết.

Rượu bia — nguy cơ ít ai ngờ

Rượu có thể gây hạ đường huyết

• Điều này ngược với suy nghĩ thông thường — nhiều người nghĩ rượu bia làm đường huyết tăng.
• Rượu ảnh hưởng tới khả năng gan giải phóng đường.
• Cơn hạ có thể đến muộn nhiều giờ sau khi uống — kể cả khi đang ngủ.
• Nguy cơ cao hơn khi uống lúc bụng đói.

Nguy hiểm đặc biệt

• Dấu hiệu hạ đường huyết rất giống dấu hiệu say rượu — loạng choạng, nói líu, lú lẫn.
• Người xung quanh có thể tưởng người bệnh chỉ say và không xử trí.
• Bản thân người bệnh cũng khó nhận ra mình đang hạ đường huyết.
• Đây là tình huống đã gây hậu quả nghiêm trọng.

Ảnh hưởng khác

• Bia và nhiều loại rượu ngọt cũng làm đường huyết tăng trước khi hạ sau đó.
• Cung cấp nhiều năng lượng — ảnh hưởng cân nặng.
• Ảnh hưởng gan.
• Ảnh hưởng huyết áp và mỡ máu.
• Tương tác với nhiều thuốc.
• Làm nặng thêm biến chứng thần kinh — tê bì, đau bàn chân.
• Ảnh hưởng giấc ngủ.
• Làm giảm khả năng kiểm soát ăn uống.

Nếu vẫn uống

• Hỏi bác sĩ trước — có người được khuyên không uống hoàn toàn.
• Tuyệt đối không uống khi bụng đói.
• Ăn kèm thức ăn có tinh bột trong khi uống.
• Uống lượng ít và chậm.
• Uống xen kẽ nước lọc.
• Chọn loại ít ngọt — tránh cocktail, rượu pha nước ngọt.
• Đo đường huyết trước, trong và sau khi uống, kể cả trước khi ngủ.
• Không uống rồi đi ngủ ngay mà chưa ăn gì.
• Cho người đi cùng biết mình bị đái tháo đường.
• Tuyệt đối không lái xe.
• Mang theo đồ xử trí hạ đường huyết.
• Đeo thẻ hoặc vòng ghi thông tin bệnh.

Nên tránh hoàn toàn nếu

• Có bệnh gan.
• Có viêm tuỵ.
• Có biến chứng thần kinh.
• Hay bị hạ đường huyết hoặc không cảm nhận được cơn hạ.
• Đang mang thai.
• Đang dùng thuốc có tương tác — hỏi dược sĩ.
• Có rối loạn mỡ máu nặng.

Thuốc lá

Vì sao đặc biệt có hại với người đái tháo đường

• Làm tăng rõ rệt nguy cơ bệnh tim và đột quỵ — vốn đã cao ở người đái tháo đường.
• Làm mạch máu co lại và tổn thương — cộng thêm vào tổn thương do đường huyết cao.
• Tăng nguy cơ biến chứng thận.
• Tăng nguy cơ biến chứng mắt.
• Làm nặng thêm biến chứng thần kinh.
• Làm vết thương lâu lành — đặc biệt nguy hiểm với vết thương bàn chân.
• Tăng nguy cơ phải cắt cụt chi.
• Ảnh hưởng tới việc kiểm soát đường huyết.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Bỏ thuốc lá

• Đây là việc có lợi nhất mà người bệnh đái tháo đường làm được cho mình.
• Lợi ích bắt đầu ngay sau khi bỏ và tăng dần theo thời gian.
• Hỏi bác sĩ về cách hỗ trợ — có nhiều phương pháp, không cần tự xoay xở một mình.
• Bỏ nhiều lần không thành công là chuyện bình thường — mỗi lần thử lại là một cơ hội.
• Nhờ người nhà hỗ trợ.
• Tránh nơi và tình huống dễ hút lại.

Về việc tăng cân sau khi bỏ

• Một số người tăng cân — đây là lo ngại có thật.
• Nhưng lợi ích của việc bỏ thuốc lớn hơn nhiều.
• Chuẩn bị trước — có sẵn đồ nhai lành mạnh, tăng vận động.
• Nói với bác sĩ về lo ngại này để được hỗ trợ.
• Đừng để điều này thành lý do không bỏ.

Hút thuốc thụ động

• Cũng có hại — nên tránh nơi có khói thuốc.
• Đề nghị người nhà không hút trong nhà.
• Đặc biệt quan trọng với trẻ em và người có bệnh hô hấp.

Khi bị mời ở bàn nhậu

Trong văn hoá Việt, từ chối rượu bia không dễ. Vài cách đơn giản:

• "Hôm nay em lái xe" — lý do không ai thắc mắc.
• "Em đang theo hướng dẫn của bác sĩ."
• Nhận ly rồi uống rất chậm, hoặc để nguyên.
• Cầm sẵn ly nước lọc hoặc nước ngọt không đường — tay có ly thì ít bị rót thêm.
• Ăn trước khi vào bàn để không phải uống lúc bụng đói.
• Không cần giải thích dài dòng.

Về thuốc lá điện tử

• Không phải lựa chọn an toàn.
• Vẫn có tác động tới tim mạch và mạch máu.
• Nói với bác sĩ nếu đang dùng — đừng giấu.
• Hỏi bác sĩ về các cách hỗ trợ bỏ thuốc có bằng chứng.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Rượu có thể gây hạ đường huyết muộn nhiều giờ sau khi uống — kể cả khi đang ngủ.
2. Dấu hiệu hạ đường huyết rất giống say rượu — nên người xung quanh cần biết bạn bị bệnh.
3. Bỏ thuốc lá là việc có lợi nhất — hỏi bác sĩ về cách hỗ trợ, đừng tự xoay một mình.

Câu hỏi thường gặp