Tim mạch: nguy cơ lớn nhất mà ít người nghĩ tới

Nhiều người lo về mắt, về thận, về bàn chân — mà ít nghĩ tới tim mạch.

Nhưng đây mới là nguy cơ lớn nhất.

Vì sao nguy cơ cao

• Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương mạch máu.
• Bệnh thường đi kèm tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu — các yếu tố cộng dồn.
• Thường kèm thừa cân và ít vận động.
• Quá trình xơ vữa mạch máu tiến triển nhanh hơn.
• Có thể bắt đầu từ giai đoạn tiền tiểu đường, trước khi được chẩn đoán bệnh.

Triệu chứng có thể không điển hình

Đây là điều quan trọng nhất cần biết.

• Do tổn thương thần kinh, một số người không cảm nhận được cơn đau ngực điển hình.
• Thay vào đó có thể chỉ thấy: khó thở, mệt bất thường, buồn nôn, vã mồ hôi, đau vùng bụng trên, đau vai hàm.
• Dễ bị nhầm với mệt thường, với đau dạ dày.
• Vì vậy bất kỳ triệu chứng bất thường nào cũng nên được coi trọng.

Dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay

Nghi ngờ vấn đề tim

• Đau, tức, nặng ngực — kéo dài hoặc tái đi tái lại.
• Đau lan lên vai, cánh tay, cổ, hàm, lưng.
• Khó thở đột ngột.
• Vã mồ hôi lạnh.
• Buồn nôn, nôn kèm mệt nhiều.
• Mệt lả đột ngột, choáng váng.
• Tim đập rất nhanh hoặc không đều kèm khó chịu.

Nghi ngờ đột quỵ

• Méo miệng, lệch mặt một bên.
• Yếu hoặc tê một bên tay chân.
• Nói khó, nói ngọng, không hiểu lời nói.
• Mất thị lực đột ngột.
• Chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng đột ngột.
• Đau đầu dữ dội đột ngột.

Gọi cấp cứu ngay — không tự đi xe tới bệnh viện, không chờ xem có đỡ không. Thời gian là yếu tố quyết định.

Dấu hiệu cần đi khám sớm

• Khó thở khi gắng sức nhẹ — leo cầu thang, đi bộ.
• Khó thở khi nằm, phải kê cao gối.
• Phù chân.
• Mệt nhiều hơn trước khi làm việc quen thuộc.
• Tim đập nhanh, hồi hộp thường xuyên.
• Đau tức ngực khi gắng sức, đỡ khi nghỉ.
• Đau bắp chân khi đi lại, đỡ khi nghỉ — dấu hiệu mạch máu chân.
• Chân lạnh, tái, rụng lông chân.

Giảm nguy cơ

Ba chỉ số cần kiểm soát

• Đường huyết.
• Huyết áp.
• Mỡ máu.

Kiểm soát cả ba quan trọng hơn nhiều so với chỉ tập trung vào đường huyết.

Bỏ thuốc lá

• Đây là việc có lợi nhất cho tim mạch.
• Lợi ích bắt đầu ngay sau khi bỏ.
• Hỏi bác sĩ về cách hỗ trợ.

Vận động

• Vận động đều đặn giúp tim mạch, huyết áp, đường huyết, mỡ máu cùng lúc.
• Đi bộ đã đủ.
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp nếu đã có bệnh tim.
• Dừng ngay nếu đau ngực, khó thở bất thường.

Ăn uống

• Giảm muối.
• Hạn chế đồ chế biến sẵn, thịt chế biến sẵn.
• Nhiều rau xanh.
• Ưu tiên cá, hạn chế mỡ động vật và đồ chiên rán.
• Hạn chế rượu bia.

Khác

• Uống thuốc đều — kể cả thuốc huyết áp, thuốc mỡ máu.
• Ngủ đủ, khám nếu ngáy to và buồn ngủ ban ngày.
• Giảm căng thẳng.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Khám định kỳ và làm các thăm dò theo chỉ định.

Khám định kỳ tim mạch

• Hỏi bác sĩ cần làm thăm dò gì và bao lâu một lần.
• Đo huyết áp đều đặn, ghi lại và mang đi khám.
• Nói về mọi triệu chứng dù nhỏ — mệt, khó thở, tức ngực thoáng qua.
• Nói về tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm.
• Hỏi về nguy cơ tổng thể của mình và cần làm gì để giảm.

Một điểm hay bị bỏ qua

Nhiều người dồn hết sự chú ý vào con số đường huyết mà quên rằng huyết áp và mỡ máu cũng cần theo dõi đều.

• Đo huyết áp tại nhà và ghi lại — không chỉ đo khi đi khám.
• Hỏi kết quả mỡ máu của mình chứ không chỉ hỏi HbA1c.
• Ghi cả ba nhóm chỉ số vào cùng một chỗ để nhìn được bức tranh tổng thể.
• Uống thuốc huyết áp và mỡ máu đều như thuốc đường huyết — chúng không phải thuốc phụ.

Chuẩn bị cho tình huống khẩn

• Lưu số cấp cứu trong điện thoại.
• Mang thẻ ghi thông tin bệnh và thuốc.
• Người nhà biết dấu hiệu nào cần gọi cấp cứu.
• Biết cơ sở y tế gần nhất có khả năng cấp cứu tim mạch.
• Không tự lái xe khi có triệu chứng nghi ngờ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Cơn đau tim có thể không có đau ngực điển hình — chỉ thấy khó thở, mệt bất thường, vã mồ hôi.
2. Kiểm soát cả ba: đường huyết, huyết áp, mỡ máu — không chỉ đường huyết.
3. Nghi ngờ đau tim hay đột quỵ thì gọi cấp cứu ngay, không tự đi xe tới bệnh viện.

Câu hỏi thường gặp