Giấc ngủ và đường huyết: mối liên hệ hai chiều

Giấc ngủ là phần ít được nhắc tới nhất trong việc quản lý đái tháo đường — nhưng ảnh hưởng rất rõ.

Mối liên hệ hai chiều

Ngủ kém ảnh hưởng đường huyết

• Cơ thể sử dụng đường kém hiệu quả hơn khi thiếu ngủ.
• Tăng cảm giác đói và thèm đồ ngọt.
• Giảm khả năng kiểm soát lựa chọn thức ăn.
• Mệt nên ít vận động hơn.
• Thức khuya — thêm cơ hội ăn đêm.
• Ảnh hưởng tâm trạng và động lực tuân thủ điều trị.

Đường huyết ảnh hưởng giấc ngủ

• Đường huyết cao gây khát và tiểu đêm — làm thức giấc nhiều lần.
• Hạ đường huyết ban đêm làm thức giấc, đổ mồ hôi, ác mộng.
• Đau do biến chứng thần kinh thường nặng hơn về đêm.
• Chân bứt rứt khó chịu khi nằm.

Đây là vòng lặp — cải thiện một phía thường giúp cả hai.

Rối loạn hô hấp khi ngủ

Gặp nhiều hơn ở người đái tháo đường và là vấn đề cần được khám.

Dấu hiệu

• Ngáy rất to.
• Có lúc ngừng thở khi ngủ — người nhà thường phát hiện.
• Thức giấc với cảm giác nghẹt thở.
• Buồn ngủ nhiều ban ngày dù ngủ đủ giờ.
• Ngủ dậy đau đầu, khô miệng.
• Khó tập trung, hay quên.
• Ngủ gật khi lái xe — rất nguy hiểm, cần khám ngay.
• Huyết áp khó kiểm soát.
• Đường huyết khó kiểm soát không rõ lý do.

Vì sao cần khám

• Làm đường huyết và huyết áp khó kiểm soát hơn.
• Tăng nguy cơ tim mạch.
• Có cách điều trị — và nhiều người cải thiện rõ sau khi điều trị.
• Đừng cho rằng ngáy to là chuyện bình thường.

Hạ đường huyết ban đêm

Dấu hiệu gợi ý

• Đổ mồ hôi nhiều, ướt gối ướt áo.
• Gặp ác mộng, ngủ không yên.
• Ngủ dậy đau đầu.
• Mệt bất thường buổi sáng.
• Thức giấc với cảm giác run, hồi hộp.

Nên làm

• Báo bác sĩ — có thể cần điều chỉnh thuốc hoặc bữa tối.
• Không bỏ bữa tối.
• Cẩn thận với rượu buổi tối — nguy cơ hạ đường huyết muộn.
• Đo trước khi ngủ, nhất là vào ngày vận động nhiều.
• Nếu bác sĩ dặn ăn nhẹ trước khi ngủ thì làm theo.
• Để đồ xử trí ở đầu giường.
• Người sống một mình — bàn với bác sĩ về cách phòng ngừa.

Cải thiện giấc ngủ

Giờ giấc

• Đi ngủ và dậy cùng giờ, kể cả cuối tuần.
• Không ngủ ngày quá nhiều hoặc quá muộn.

Trước khi ngủ

• Giảm ánh sáng khoảng một giờ trước.
• Cất điện thoại.
• Không ăn no sát giờ ngủ.
• Hạn chế cà phê từ chiều.
• Hạn chế rượu — dễ thiếp đi nhưng ngủ nông và tăng nguy cơ hạ đường huyết.
• Không tập nặng sát giờ ngủ.
• Hạn chế uống nhiều nước sát giờ ngủ nếu hay tiểu đêm.
• Làm việc gì thư giãn — đọc sách giấy, nghe nhạc nhẹ, tắm ấm.

Phòng ngủ

• Tối, yên tĩnh, mát.
• Đệm và gối phù hợp.
• Để đồ xử trí hạ đường huyết ở nơi với tới được.
• Có đèn ngủ mờ ở lối đi vệ sinh — phòng ngã khi dậy đêm.
• Không để đồng hồ ở nơi dễ nhìn.

Khi không ngủ được

• Không nằm cố quá lâu — dậy làm việc gì nhẹ rồi quay lại khi buồn ngủ.
• Không xem điện thoại.
• Không lo lắng về việc không ngủ được.

Tiểu đêm

• Tiểu đêm nhiều có thể là dấu hiệu đường huyết đang cao.
• Cũng có thể do nguyên nhân khác — vấn đề tuyến tiền liệt, thuốc lợi tiểu, bàng quang.
• Báo bác sĩ để được đánh giá.
• Hạn chế uống nhiều sát giờ ngủ — nhưng vẫn uống đủ trong ngày.
• Chú ý an toàn khi dậy đêm — đèn mờ, dọn vật cản, đứng dậy từ từ.

Với người làm ca đêm

• Bàn với bác sĩ về lịch thuốc và bữa ăn theo ca.
• Đo nhiều hơn trong giai đoạn đổi ca.
• Cố giữ giờ ngủ đều nhất có thể giữa các ca giống nhau.
• Phòng ngủ ban ngày cần tối và yên tĩnh — rèm chắn sáng, bịt tai.
• Mang đủ đồ ăn cho ca làm.
• Ghi sổ kỹ hơn để tìm quy luật theo ca.

Khi nào đi khám về giấc ngủ

• Ngáy to, có ngừng thở khi ngủ.
• Buồn ngủ nhiều ban ngày.
• Ngủ gật khi lái xe.
• Mất ngủ kéo dài nhiều tuần.
• Thức giấc nhiều lần mỗi đêm.
• Dấu hiệu hạ đường huyết ban đêm.
• Chân bứt rứt khó chịu khi nằm.
• Ngủ dậy vẫn mệt kéo dài.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Ngủ kém làm đường huyết khó kiểm soát — cải thiện giấc ngủ là một phần của điều trị.
2. Ngáy to kèm buồn ngủ ban ngày cần đi khám — đừng cho là chuyện bình thường.
3. Đổ mồ hôi ướt gối và ngủ dậy đau đầu có thể là dấu hiệu hạ đường huyết ban đêm.

Câu hỏi thường gặp