Răng miệng và da: hai nơi hay bị bỏ quên

Răng miệng và da là hai nơi ít được nhắc tới — nhưng đều chịu ảnh hưởng rõ rệt.

Răng miệng

Mối liên hệ hai chiều

• Đường huyết cao làm dễ bị viêm lợi, viêm quanh răng hơn.
• Ngược lại, bệnh răng lợi làm đường huyết khó kiểm soát hơn.
• Điều trị tốt bệnh răng lợi có thể giúp cải thiện kiểm soát đường huyết.
• Đây là lý do khám răng định kỳ là một phần của điều trị đái tháo đường.

Các vấn đề thường gặp

• Viêm lợi — lợi sưng đỏ, chảy máu khi đánh răng.
• Viêm quanh răng — tụt lợi, răng lung lay, tiêu xương.
• Sâu răng.
• Khô miệng — làm tăng sâu răng và khó chịu.
• Nhiễm nấm miệng — mảng trắng trong miệng, đau rát.
• Loét miệng lâu lành.
• Hôi miệng kéo dài.
• Vết thương trong miệng lâu lành sau nhổ răng.

Chăm sóc hằng ngày

• Đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày, bàn chải lông mềm.
• Dùng chỉ nha khoa — làm sạch kẽ răng, nơi bàn chải không tới.
• Đánh răng nhẹ nhàng — chải mạnh làm tụt lợi.
• Súc miệng sau khi ăn.
• Uống đủ nước, nhất là khi khô miệng.
• Vệ sinh răng giả đúng cách, tháo ra ban đêm.
• Bỏ thuốc lá — làm bệnh răng lợi nặng hơn nhiều.
• Hạn chế đồ ngọt.

Khám răng

• Khám định kỳ theo hướng dẫn — người đái tháo đường thường cần thường xuyên hơn.
• Nói với nha sĩ rằng mình bị đái tháo đường, đang dùng thuốc gì.
• Không nhịn ăn trước khi tới nếu không được dặn.
• Đặt lịch buổi sáng sau khi đã ăn và uống thuốc.
• Mang theo đồ xử trí hạ đường huyết.
• Đi khám ngay khi có vấn đề, không chờ tới lịch định kỳ.

Dấu hiệu cần đi khám

• Lợi sưng đỏ, chảy máu.
• Đau răng, đau lợi.
• Răng lung lay, tụt lợi.
• Hôi miệng kéo dài.
• Loét miệng lâu lành.
• Mảng trắng trong miệng.
• Khô miệng nhiều.
• Sưng mặt, sốt — dấu hiệu nhiễm trùng, đi khám ngay.

Da

Vì sao da dễ gặp vấn đề

• Đường huyết cao gây mất nước — da khô.
• Tổn thương thần kinh làm giảm tiết mồ hôi — da khô hơn nữa.
• Tuần hoàn kém — da nuôi dưỡng kém, vết thương lâu lành.
• Dễ nhiễm trùng và nhiễm nấm hơn.

Các vấn đề thường gặp

• Da khô, nứt nẻ — nhất là ở chân.
• Ngứa.
• Nhiễm nấm — kẽ ngón chân, bẹn, dưới ngực, vùng kín.
• Nhiễm khuẩn da — nhọt, viêm nang lông, chín mé.
• Mảng da sẫm màu, dày ở cổ, nách, bẹn.
• Các mảng, đốm thay đổi màu sắc trên da.
• Vết thương lâu lành.
• Chai chân, vết nứt gót chân.

Chăm sóc da

• Tắm nước ấm, không nóng, không tắm quá lâu.
• Dùng xà phòng dịu nhẹ.
• Lau khô kỹ, nhất là các nếp gấp và kẽ ngón.
• Bôi kem dưỡng ẩm lên vùng da khô — nhưng không bôi vào kẽ ngón chân.
• Uống đủ nước.
• Mặc đồ thoáng, thấm mồ hôi.
• Thay đồ ngay khi ra nhiều mồ hôi.
• Không gãi mạnh — dễ tạo vết thương hở.
• Cắt móng tay ngắn để đỡ làm xước khi ngứa.
• Bảo vệ da khỏi nắng.

Khi có vết thương da

• Rửa sạch nhẹ nhàng bằng nước sạch.
• Che bằng gạc sạch.
• Không tự bôi thuốc lạ, không đắp lá.
• Theo dõi hằng ngày.
• Đi khám nếu: không đỡ, sưng nóng đỏ lan rộng, chảy mủ, có mùi, sốt, đau tăng.

Về nhiễm nấm tái đi tái lại

• Thường là dấu hiệu đường huyết đang cao.
• Ngoài điều trị tại chỗ, cần báo bác sĩ để xem lại việc kiểm soát.
• Giữ vùng da khô và thoáng.
• Không tự dùng thuốc bôi chứa corticoid — có thể làm nấm nặng hơn.
• Điều trị đủ thời gian, không ngưng khi mới đỡ.
• Thay đồ lót và tất hằng ngày, phơi khô hẳn dưới nắng.
• Không dùng chung khăn tắm — kể cả với người nhà.

Khi nào cần đi khám da

• Vết thương không lành sau vài ngày.
• Nhọt, vùng da sưng nóng đỏ, chảy mủ.
• Ngứa nhiều ảnh hưởng giấc ngủ.
• Nhiễm nấm tái đi tái lại hoặc không đỡ sau điều trị.
• Mảng da sẫm màu, dày lên mới xuất hiện.
• Nốt, mảng trên da thay đổi nhanh.
• Sốt kèm vùng da viêm — đi khám ngay.
• Da đổi màu tím hoặc đen ở bất kỳ đâu — đặc biệt ở bàn chân.
• Nứt gót chân sâu, chảy máu.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Bệnh răng lợi và đái tháo đường ảnh hưởng lẫn nhau — khám răng định kỳ là một phần của điều trị.
2. Bôi dưỡng ẩm cho da khô nhưng không bôi vào kẽ ngón chân.
3. Nhiễm nấm tái đi tái lại thường là dấu hiệu đường huyết đang cao — báo bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp